"Hafız Esad'dan Beşar Esad'a: Suriye'nin kaderini şekillendiren Esad ailesinin hikayesi

Bir ülkenin 50 yılı aşkın tarihine yön veren bu aile, Arap baharı ve Suriye İç Savaşı'nı gelin beraber inceleyelim. Esad ailesi, Suriye'nin Lazkiye bölgesinin Kardaha şehrinden olan Arap Alevi bir ailedir. 1970 yılından beri Suriye'de siyasi otorite bu ailenin elindedir. Aileden şimdiye kadar iki başkan çıkmıştır:

Hafız Esad Dönemi (1971-2000)

Hafız Esad, 1971'de Suriye'nin 4. Cumhurbaşkanı oldu. Baas Partisi'nin desteklediği bu lider, asker kökenliydi ve Alavî bir aileden geliyordu. Yönetim şekli otoriterdi ve rejim muhaliflere karşı sert politikalarla güçlendi.

Esad, özellikle Hama Katliamı (1982) ile hafızalara kazındı. Müslüman Kardeşler'e karşı düzenlenen bu operasyon sonucu 20 binden fazla insan öldü. Bu, rejimin otoritesini pekiştirdi ama aynı zamanda büyük bir korku iklimi yarattı.
Hafız Esad, Arap dünyasında dengeleri ustalıkla yöneten bir liderdi. İsrail'le olan düşmanlık, Sovyetler Birliği ile müttefiklik ve İran'la yakın ilişkiler onun dış politikasındaki temel unsurlardı.

Hafız Esad 29 yıl boyunca iktidarda kaldı. Esad yönetimi, son yıllarında dış dünyaya daha çok açılarak ülkedeki özel girişimi de desteklemeye başlamıştı. Esad, dört kez daha devlet başkanlığına seçildi. 2000 yılında geçirdiği bir kalp krizi sonucunda öldü.

(Esad'ın mezarı)

Beşar Esad Dönemi (2000-Günümüz)

Esad, tıp eğitimi aldı. Mezuniyetinin ardından askerî tabip olarak Suriye ordusunda görev yaptı. Abisinin yaşamını yitirmesinin sonrasında ailesinin en büyük oğlu olarak Suriye'ye döndü. 2000 yılında babasının ölümüyle cumhurbaşkanlığına seçildi.

İktidardaki ilk on yılına yoğun sansür, yargısız infazlar, zorla kaybetmeler, etnik azınlıklara karşı ayrımcılık ve kitlelere karşı baskı damgasını vurmuştur. Esad, reformcu bir lider olarak görülüyordu. Şam Baharı sürecinde umutlar yeşerse de kısa sürede bu rüzgâr tersine döndü.

Arap Baharı'nın Etkisi (2011)

2010 yılında Tunus’ta başlayan ve ardından Mısır, Libya gibi ülkelerde yayılan Arap Baharı, halk hareketlerini tetikledi. Mart 2011'de, Suriye’nin güneyindeki Dera şehrinde bir grup öğrenci rejim karşıtı duvar yazıları yazdığı için tutuklandı.

Bu olay, halkın sokaklara dökülmesine neden oldu. Barışçıl protestolar, Esad rejiminin sert müdahalesi protestoları daha da büyüttü ve ülke bir kaosa sürüklendi.

Esad rejimi, protestoları bastırmak için tutuklamalar, silahlı müdahaleler gibi yöntemler kullandı.
Bu durum, radikal bir direnişe dönüştü. Muhalifler, silahlı gruplar oluşturmaya başladı ve bu gruplar bir süre sonra birleşerek Özgür Suriye Ordusu adı altında Esad'a savaş açtı.

Savaşın uluslararası boyutu.
Esad destekçileri:
*Rusya: Esad'a desteğini askeri müdahale ile gösterdi.
* İran: Ekonomik desteğinin yanında Hizbullah'ı Suriye sahasına sürdü.
*Çin: Diplomatik anlamda rejimi desteklediğini açıkladı.

Muhalefet destekçileri:
*ABD ve Avrupa: Özgür Suriye Ordusu'na lojistik ve finansal destek sağladı.
*Türkiye: Esad'a rejimine karşı ÖSO ve bazı muhalif grupları destekleyerek çeşitli harekatlar düzenledi.

Mülteci Krizi

Savaş, Suriye’yi büyük bir insani felakete sürükledi:
13 milyon kişi evlerini terk etti. Bunun yaklaşık 6,6 milyonu ülke dışına mülteci olarak kaçtı.
Türkiye, Lübnan ve Ürdün başta olmak üzere komşu ülkeler, Suriyeli mültecilere ev sahipliği yapmaya başladı.

Esad’ın Yeniden Güç Kazanması

Rusya ve İran’ın desteğiyle Esad rejimi, 2015’ten itibaren savaşta üstünlük sağlamaya başladı. Önemli şehirler rejim kontrolüne geçti. 2018 itibarıyla Esad rejimi, Suriye’nin büyük bir kısmını yeniden kontrol etmeye başladı.
İki hafta öncesine kadar savaşın büyük bir kısmı sona ermiş gibi görünüyordu. Uluslararası yaptırımlar ve ülkenin yeniden inşası gibi sorunlara mücadele eden Esad rejimi beklenmedik bir durumla karşılaştı.

Harekete geçen muhalif güçler sırasıyla Halep, Humus ve son olarak başkent Şam'ı ele geçirerek 50 yıllık Esad rejimini devirdi.
50 yılı aşkındır Suriye'yi yöneten Esad ailesinin hikâyesi ve Suriye'nin hikayesi böyleydi. Bundan sonra sizce Ortadoğu'yu neler bekliyor ?

Suriye iç savaşının 13 yıllık özeti.
KIRMIZI: Esad rejimi
YEŞİL: Muhalifler
SARI: PKK/YPG
SİYAH: DAEŞ
GRİ: El Kaide